Least privilege

Wat is het principe van least privilege?

Iedereen, en elk systeem, krijgt alleen de rechten die nodig zijn voor de taak, en niet meer.

Gecontroleerd op 25 september 2026 · 2 bronnen

Wat het is

Least privilege (minimale rechten) is een basisregel van beveiliging: geef een gebruiker, programma of AI-agent precies genoeg toegang om zijn werk te doen, en niets extra. Liefst ook niet langer dan nodig; dat heet just-in-time-toegang.

Het idee is dat een fout of inbraak dan beperkt blijft. Wordt een account met weinig rechten overgenomen, dan kan de aanvaller ook weinig.

Een voorbeeld

Een schoonmaker krijgt een sleutel van de kantoren, niet van de serverruimte en de kluis. Verliest hij zijn sleutelbos, dan is dat vervelend maar geen ramp. Zo hoort het ook digitaal: de marketingstagiair heeft geen beheerrechten op de salarisadministratie nodig.

Waar het tekortschiet

Het kost moeite: rechten moeten per rol worden uitgezocht en bijgehouden.
In de praktijk krijgen mensen er rechten bij en raken ze die zelden kwijt.
Bij AI-agents is het lastig vooraf te bepalen wat ze nodig hebben, omdat ze hun eigen stappen kiezen.

Waarom het ertoe doet

Bij bijna elke ernstige inbraak blijkt achteraf dat een account meer mocht dan nodig. Least privilege is goedkoop in vergelijking met de schade die het voorkomt, en onmisbaar zodra je AI-agents toegang geeft.